Achtergrondinfo Luchthaven Twente

Een burgerluchthaven Twente is economisch niet haalbaar. Het belangrijkste bewijs daarvoor leveren de markt en overheid zelf. Politieke voorstanders trekken aan een dood paradepaardje.

Geschiedenis

Eind 2003 kondigde Minister Kamp (VVD, Defensie) de sluiting van de militaire vliegbasis aan. GroenLinks komt in maart 2004 met een plan voor een duurzame en economisch haalbare invulling van het gebied. De Kamer van Koophandel komt in september 2004 met een campagne voor een doorstart van de burgerluchtvaart en bezoekt menig lokaal bestuurder in Twente. Gemeente Enschede besluit in november 2004 tot een doorstart.
De gewenste doorstart bleek in 2007 niet haalbaar. Er waren geen gegadigden te vinden. Provincie en gemeente maakten daarop zelf een plan op basis waarvan de grond van het Rijk gekocht zou worden. Eind 2009 stemde een meerderheid in de provincie tegen de plannen voor een burgerluchthaven. Dit leidde tot een politieke crisis. De provinciale coalitie werd gelijmd met een nieuwe variant van het oude plan; de PvdA in Provinciale Staten waren weer om.

Europese toets op staatssteun

Het nieuwe plan maakt gebruik van 16,2 miljoen EHS-geld om de bouw van een nieuwe terminal en verkeerstoren aan de noordzijde van de landingsbaan te financieren. In het voorjaar van 2012 worden de conceptcontracten voor de aanbesteding vastgesteld. Hierin is geregeld dat de gemeente en provincie garant staan voor de leningen die de exploitant aangaat. Dit moest omdat er anders geen investeerders te vinden zouden zijn.
De Europese Commissie heeft een staatssteuntoets voor Luchthaven Twente in behandeling. Daarin wordt gekeken of de 16,2 miljoen die de provincie er extra insteekt, wel geoorloofd zijn. Daarnaast wordt gekeken naar de garantstellingen die in de aanbesteding zijn opgesteld, geen verdekte vormen van ongeoorloofde staatssteun zijn. Deze Europese Commissie heeft besloten Luchthaven Twente te toetsen aan de nieuwe normen voor luchthavens. Deze normen zijn nog niet vastgesteld en dat kan nog wel even duren. Tot het zo ver is, is er dus ook geen duidelijkheid voor Luchthaven Twente.
GroenLinks vindt het jammer dat er zo veel geld en energie wordt gestoken in het opstarten van een commerciële luchthaven, terwijl er op zo’n 70 kilometer afstand ook een regionale luchthaven ligt: FMO (Flughaven Münster Osnabrück). De kans dat er twee luchthavens zo dichtbij elkaar economisch uit kunnen, is bijzonder klein. Goede samenwerking, met een terminal in Twente voor FMO-T is nooit serieus onderzocht.

Juridisch onhaalbaar

Voordat Luchthaven Twente werkelijk een luchthaven kan worden, moet het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een Luchthavenbesluit nemen. Het Ministerie heeft als voorwaarde gesteld dat er eerst duidelijkheid van de Europese Commissie komt, over de staatssteun. Dit kan nog lang duren.
Voor het Luchthavenbesluit is een MER nodig. ADT heeft deze opgesteld, op basis van de oude situatie van voor 2003. Het gebied van Luchthaven Twente was een militaire vliegbasis met ruime geluidscontouren. De commerciële burgerluchthaven zou met kleinere geluidscontouren gaan functioneren en daardoor -op papier- positief uitpakken in de milieueffectrapportage.
De bestuursrechter heeft in november 2012 uitgesproken dat het gebied momenteel geen vliegbasis meer is, en derhalve de geluidscontouren geschrapt. Dit heeft tot gevolg dat de MER moet worden gebaseerd op een nulsituatie zonder geluidscontouren. Een nieuwe MER zal naar verwachting een heel ander beeld geven van de milieugevolgen van het opstarten van een luchthaven. Het is de vraag of de besluiten die provincie en gemeente hebben genomen op basis van de oude MER, juridisch nog houdbaar zullen blijken.
GroenLinks heeft hier zowel in gemeente Enschede en provincie Overijssel vragen over gesteld. De verantwoordelijke wethouder Marijke van Hees (PvdA), en gedeputeerde Gerrit Jan Kok (VVD) antwoordden dat hier nog nader op gestudeerd wordt. Op vragen of er wel tijdig duidelijkheid van de Europese Commissie zal komen, geven de bestuurders toe dat er een ‘kritisch tijdspad’ is.

GroenLinks vindt het zonde van het geld en de tijd die er wordt gestoken in het project Luchthaven Twente. Het is trekken aan een dood paradepaardje. Het is de vraag hoe lang deze klucht nog wordt opgevoerd, ten koste van de inwoners van Twente.