Initiatiefvoorstel GroenLinks helpt jaarlijks minimaal 700 uitkeringsgerechtigden aan een betaalde baan

Meer actie voor werkgelegenheid: Enschede werkt!

De werkloosheid in Enschede is veel te hoog met ruim 9 procent. Dat is 3 procent meer dan het landelijke gemiddelde van 6,1 procent en ook eens boven het gemiddelde van Overijssel van 7 procent.
De economische teruggang is in Enschede keihard aangekomen. Onder dat hoge aantal werklozen zijn veel uitkeringsgerechtigden onder wie veel bijstandscliënten. Vaak hebben deze mensen ook nog eens grote schulden en dat veroorzaakt armoede. In Enschede leeft 14 procent van de bevolking (22.000 mensen) van een bijzonder laag inkomen, op of zelfs onder het minimum. Het niet hebben van een betaalde baan is een van de belangrijkste oorzaken van armoede. Bovendien lopen mensen zonder werk risico op sociale uitsluiting. Wie niet meedoet in de samenleving verliest zijn eigenwaarde. Zo raken werklozen in een neerwaartse spiraal en wordt de afstand tot de arbeidsmarkt steeds groter. 
De conclusie is duidelijk: we moeten meer werk van werk maken.

Er moet vooral meer werkgelegenheid komen voor lager geschoolden. Speerpunten voor GroenLinks zijn (allochtone) jongeren en vrouwen. GroenLinks vindt dat de gemeente samen met arbeidsmarktorganisaties én werkgevers zich maximaal moet inspannen om werkzoekenden aan een betaalde baan te helpen.
In deze notitie komen wij met concrete ideeën en voorstellen onder het motto:
Enschede Werkt!

GroenLinks spant zich in voor een krachtiger arbeidsmarktbeleid waarin alle belanghebbenden en organisaties zich tot elkaar verbinden in een zeer nauwe samenwerking. We moeten en kunnen concrete resultaten boeken en jaarlijks extra honderden baanloze Enschedeërs aan betaald werk helpen. GroenLinks gaat die uitdaging aan.

Veel werkzoekenden, weinig banen

In Enschede hebben 11.720 mensen geen betaald werk (stand januari 06). Dat zijn de zogenoemde niet werkende werkzoekenden zoals ze bij het Centrum voor Werk en Inkomen geregistreerd staan. De verdeling tussen mannen en vrouwen is vrijwel gelijk: 5.815 mannen hebben geen betaalde baan en bij de vrouwen gaat het om 5.887. Het aandeel jongeren tot 23 jaar is 1092; iets minder dan 10 procent. Zowel bij de mannen als bij de vrouwen zijn de meeste baanlozen te vinden in de leeftijdscategorie 23 tot 40 jaar. Opgeteld zijn dat er 4914.

Eind 2005 hadden in Enschede 5080 mensen (jonger dan 65 jaar) een bijstandsuitkering. Veel van deze mensen hebben een sollicitatieplicht en moeten dus beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Ze kunnen dan ook worden beschouwd als niet werkende werkzoekenden. Dat betekent dat in onze stad bijna de helft van de baanlozen bestaat uit bijstandsgerechtigden. Rond de 90 procent van hen heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Ze zijn moeilijk bemiddelbaar omdat ze vaak al langer dan drie jaar een bijstandsuitkering hebben.

Zo’n 10 procent van deze bijstandsgerechtigden (500 Enschedeërs)  heeft wat meer kansen op betaald werk omdat ze meestal rond of korter dan één jaar een bijstandsuitkering krijgen.
Het aantal uitkeringsgerechtigden in de bijstand met een niet-Nederlandse nationaliteit en jonger dan 65 jaar schommelt rond de 15 procent.

In Enschede zijn er onvoldoende banen beschikbaar om de werkloosheid helemaal op te lossen. In 2005 waren hier in totaal 3223 geregistreerde vacatures bij het CWI. Op elke vacature zijn er 3 tot 4 werkzoekenden.
De meeste vacatures zijn te vinden in de handel en zakelijke dienstverlening (1430). Een goede tweede is de gezondheid- en welzijnszorg (483 banen). Opvallend is dat werkgevers vooral op zoek zijn naar personeel met een lagere of middelbare opleiding. Dat waren er vorig jaar ruim 3000.

Werklozen aan de slag

De gemeente Enschede voert een arbeidsmarktbeleid dat er uiteraard op is gericht zoveel mogelijk baanloze mensen aan betaald werk te helpen. De Wet Werk en Bijstand biedt financiële kaders en beleidsruimte om dat mogelijk te maken. Bijstandsgerechtigden kunnen training en scholing krijgen om klaar te worden gestoomd voor de arbeidsmarkt.
Deze reïntegratie is hier niet succesvol. Amper 10 procent stroomt door naar een betaalde baan of naar een opleiding. Dat kan en moet beter.
De gemeente zoekt samenwerking met andere organisaties van de “arbeidsmarktketen”, zoals het Centrum Werk en Inkomen; Actíva (reïntegratie); het Arbeids Training Centrum, Stichting Veiligheidzorg Twente (stadswachten) en Surplus (organisatie voor beheer en onderhoud openbare ruimte). Recent is het idee gelanceerd om al deze organisaties te laten samenwerken in de NV Stadsbedrijf. Dit bedrijf verkeert in staat van oprichting en functioneert op dit moment nog niet echt.
Het Stadsbedrijf heeft als hoofddoelstelling meer effectiviteit te bereiken in de arbeidsmarkt(re)integratie, dus meer uitkeringsgerechtigden aan een betaalde baan zien te krijgen. Dat moet gebeuren door betere samenwerking tussen de in Enschede actief zijnde arbeidsmarktorganisaties waaronder ook de gemeentelijke diensten DMO (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) en de DCW (sociale werkvoorziening).
Baanlozen kunnen bij het Stadsbedrijf vooral ervaring opdoen met bedrijfsmatig productiewerk. Achterliggende gedachte is dat werkgevers zich storen aan de versnipperde benadering van de arbeidsmarkt in Enschede door de gemeente en die andere organisaties die zich bezighouden met werklozen. Dit zou negatieve gevolgen hebben voor de doorstroom naar reguliere banen.

Natuurlijk is het goed dat deze versnippering richting ondernemers wordt voorkomen. Maar GroenLinks vindt dat omgekeerd ook de werkgevers bereid moeten zijn meer te investeren in onderlinge samenwerking en ook te participeren in het Stadsbedrijf. Het mag niet zo zijn dat werkgevers zich onttrekken aan hun verantwoordelijkheid om mee te werken aan het sterk terugdringen van de werkloosheid in Enschede. Zij vormen een hoofdschakel in de arbeidsmarktketen. Ondernemers hebben belang bij het vinden van nieuw personeel. In Enschede overtreft het aanbod aan werkzoekenden het aantal vacatures ruim. Keuze genoeg kun je vaststellen.

Van Stadsbedrijf naar NV Enschede Werkt

GroenLinks stelt voor om het Stadsbedrijf uit te bouwen tot een NV Enschede Werkt.
Daarin doen ook de werkgevers en hun (branche)organisaties actief mee.
Enschede Werkt krijgt een breed takenpakket. Hier worden werkzoekenden ondersteund en getraind. Het resultaat is een betaalde baan. Ze vervullen actuele vacatures bij de
werkgevers. Vraag en aanbod van banen en werklozen in Enschede komen hier samen. Hier vindt de efficiënte en verantwoorde “match” plaats.
Werkgevers wachten niet meer af maar doen actief mee met het opleiden van baanlozen en hen een echte goede kans geven binnen hun bedrijven.

GroenLinks wil dat iedere werkzoekende via de NV Enschede Werkt ministens een jaarcontract krijgt bij een werkgever en gewoon betaald wordt conform de geldende cao. Natuurlijk moet het mogelijk zijn dat deze nieuwe werknemers op de werkvloer verdere begeleiding en training krijgen.
Wij vinden het de moeite waard om deze positieve, sociale werkgevers te belonen met een gemeentelijke premie voor iedere werkloze die ze in dienst nemen. Een bijdrage van 100 euro per persoon per maand gedurende een jaar moet haalbaar zijn. Dit moet vooral aantrekkelijk zijn voor ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. Ook voor (door)startende ondernemers zien wij hier mogelijkheden.

De NV Enschede Werkt krijgt een prominente plek in het nieuwe bedrijfsverzamelgebouw “Werkplein Enschede” in het gebouw van de oude V&D aan de Korte Hengelosestraat.
In deze nieuwe organisatie moet ook het project Workstep van de DCW worden ondergebracht.
Ook dit project richt zich op werkzoekenden (tot 30 jaar) die worden getraind voor een plek op de arbeidsmarkt. Juist met het oog op het tegengaan van versnippering en bevordering van samenwerking hoort Workstep thuis in de NV Enschede Werkt. 

Bijstandsgerechtigden aan de bak

Bij veel vacatures in Enschede gaat het om laaggeschoolde arbeid. GroenLinks vindt dat hiervoor bijstandsgerechtigden in aanmerking moeten komen. De meest kansrijken onder hen zijn die 10 procent (500 mensen per jaar) die nog geen al te grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Wij stellen ons als doel om deze mensen via Enschede Werkt aan een betaalde baan te helpen met medewerking van alle sociale organisaties en de werkgevers. Ook voor hen geldt de werkgeverspremie van 1200 euro per persoon per jaar.

In het bijzonder richten we onze aandacht op de (allochtone) jongeren en de alleenstaande ouders met kinderen (vooral bijstandsmoeders). In verhouding staan deze Enschedeërs te vaak aan de kant; ze doen te weinig mee aan het arbeidsproces. Zij verdienen onze steun en we moeten stimuleren dat ze een betaalde functie krijgen en accepteren.
Deze jongeren en vrouwen zouden wat GroenLinks betreft ook heel goed in deeltijd kunnen werken. Vooral voor alleenstaande bijstandsmoeders is het lastig om zorg voor kinderen en huishouden te combineren met betaald werk. Een deeltijdbaan kan wel uitkomst bieden in combinatie met goedkope of zelfs gratis kinderopvang. Wij denken aan functies van 8 tot 20 uur per week. Ook daarbij gaat het om reguliere banen die conform cao betaald worden. GroenLinks wil rekening houden met bijstandsouders die jonge kinderen hebben (tot aan de basisschoolleeftijd van 5 jaar). Zij zouden, als zij dat willen, voorrang mogen geven aan hun zorg- en opvoedingstaken.
De bijstandsmoeders krijgen een (deel)inkomen naast een gedeeltelijke bijstandsuitkering. Ze mogen er niet in inkomen op achteruit gaan. GroenLinks is voorstander van een eenmalige jaarlijkse stimuleringspremie speciaal voor deze doelgroep van 500 euro.

Gesubsidieerde banen op peil houden

GroenLinks vergeet de grote groep bijstandsgerechtigden niet die soms al jarenlang aan de kant staan. We moeten trouwens wel bedenken dat onder hen veel mensen zijn die vanwege hun slechte gezondheid helaas weinig kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. Deze mensen
mogen we geen betaald werk opdringen. Wel zien wij kansen voor hen in het kader van vrijwilligerswerk. Ook dat is een goede vorm van sociale activering. Zij kunnen zo een prima bijdrage leveren aan de Enschedese samenleving.

Maar dan nog zijn er vele bijstandsgerechtigden die op zich wel zouden kunnen werken maar gezien hun medisch- of arbeidsverleden erg moeilijk aan een betaalde baan komen. Juist voor deze mensen zijn de gesubsidieerde banen bestemd. Deze worden op gemeenteniveau gefinancierd vanuit het zogenoemde werkdeel van de Wet Werk en Bijstand. De regering, die het marktdenken propageert, bezuinigt op deze nuttige maatschappelijke banen. De gemeente krijgt minder geld voor dat werkdeel van de WWB en de afbouw van de gesubsidieerde banen is in volle gang. GroenLinks betreurt dat zeer.
Wij koesteren de verwachting dat een linkser kabinet in 2007 weer extra middelen inzet voor de gesubsidieerde banen. GroenLinks, PvdA en SP spreken zich daar positief over uit. Tot die tijd moeten wij in de gemeente Enschede er alles aan doen om een flink aantal gesubsidieerde banen overeind te houden. Dat met de uitdrukkelijke bedoeling deze banen te reserveren voor mensen die waarschijnlijk nooit een reguliere functie krijgen en anders helemaal afhankelijk blijven van een bijstandsuitkering.

In Enschede loopt het aantal gesubsidieerde banen jaarlijks gemiddeld met 5 procent terug. We hebben het dan over de instroom/doorstroombanen (ID). Op dit moment hebben we in onze stad nog 752 gesubsidieerde banen. Dat gaat bergafwaarts volgens de gemeentelijke prognose naar 537 in 2010. Bij de werkervaringsplaatsen (WIW) zien we een vergelijkbaar patroon: van 370 (eind 2005) naar 180 (verwachting eind 2009).
Wij vinden dat doodzonde en pleiten minimaal voor een bevriezing van het totale aantal gesubsidieerde arbeidsplaatsen op het huidige niveau. Dat houdt in dat we geen vacatures laten vervallen maar juist openhouden voor nieuwe intreders vanuit de bijstand.
Effectief betekent dat in de periode 2006-2010 500 bijstandsgerechtigden extra kunnen instromen in een gesubsidieerde baan.


Gemeente als werkgever

De gemeente Enschede is ook een grote werkgever en moet volgens ons een voorbeeldfunctie vervullen door het jaarlijks in dienst nemen van uitkeringsgerechtigden. Bijvoorbeeld als bijstandsconsulent bij DMO of in andere, ondersteunende en administratieve functies. Ook hier denken we met name aan (allochtone) jongeren en vrouwen. Naar schatting gaat het om enkele tientallen banen per jaar.

Financiën

Uitvoering van het werkgelegenheidsplan van GroenLinks Enschede vergt durf, doorzettingsvermogen en de politieke keuze om te investeren in mensen die anders moeilijk aan de bak komen. Wij willen zoveel mogelijk bijstandsbudget inzetten om met name uitkeringsgerechtigden aan betaald werk te helpen. Dat noemen we terugploegen van bijstandsgeld.
Daaruit kunnen we ook de premies betalen voor de werkgevers via de NV Enschede Werkt en de stimuleringsbijdrage voor bijstandsmoeders en eventueel kinderopvang. Op deze manier kan een groot deel van ons werkgelegenheidsplan gefinancierd worden.

GroenLinks wil voor de raadsperiode 2006-2010 via verschuivingen binnen de programmabegroting (van fysiek naar sociaal) geld vrijmaken voor extra werkgelegenheid
(1 miljoen euro). Ook van overschotten op de gemeenterekening gaat wat ons betreft de helft naar werkgelegenheid en arbeidsmarktbeleid (1,5 miljoen euro).
Ook gebruiken we de helft van extra uitkeringen uit het Gemeentefonds (1 miljoen euro).
Met deze aanvullende 3,5 miljoen gemeentebudget vinden we voldoende dekking voor de regelingen uit ons plan. 
Van een nieuw College verwachten we extra inspanningen om financiën te krijgen van het Rijk, Europa en ondernemers. Vooral de oprichting van de NV Enschede Werkt ziet GroenLinks als een uitdagend en ambitieus project dat moet kunnen rekenen op (financiële) steun van andere overheidsorganisaties (ook Provincie Overijssel) en van ondernemers.
Dat is een bijzonder goed lobby-doel. We mikken op het binnenhalen van minimaal 4 miljoen euro voor Enschede Werkt (voor periode van 4 jaar).
Opgeteld maken we, naast het structureel slim gebruiken van bijstandsgeld, 3,5 miljoen per jaar extra vrij binnen de gemeentebegroting. Aan overheidssubsidies moet minimaal 4 miljoen haalbaar zijn. In totaal stopt GroenLinks 4,5 miljoen per jaar extra in de werkgelegenheid van de stad Enschede en dan met name gericht op werkzoekende uitkeringsgerechtigden.

Samenvatting voorstellen:

1.Oprichting NV Enschede Werkt met gemeente, arbeidsmarktorganisaties en werkgevers.
2.Via Enschede Werkt krijgen 500 werkzoekenden minimaal een jaarcontract voor een betaalde baan conform cao.
3.Werkgevers die werklozen in dienst nemen krijgen een premie voor 1 jaar van 1200 euro per persoon.
4.Per jaar betaald werk voor bijstandsgerechtigden, vooral (allochtone) jongeren en alleenstaande bijstandsmoeders.
5.Betaald deeltijdwerk wordt mogelijk voor bijstandsvrouwen (8 tot 20 uur per week) met stimuleringspremie en gratis kinderopvang.
6.Op peil houden aantal gesubsidieerde banen (ID/WIW), minimaal op niveau 2006 en vacatures invullen met bijstandsgerechtigden die grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben: 500 personen extra in periode 2006-2010.
7.Gemeente Enschede heeft voorbeeldfunctie als werkgever en neemt elk jaar uitkeringsgerechtigden in dienst, gericht op functies voor lagergeschoolden.
8.Meer bijstandsgeld inzetten om uitkeringsgerechtigden aan betaalde baan te helpen.
9.Extra structureel budget voor werkgelegenheid vrijmaken binnen gemeentebegroting: 3,5 miljoen euro per jaar.
10.Doelstelling overheidssubsidies binnenhalen voor Enschede Werkt: 4 miljoen voor 4 jaar.    
   
GroenLinks Enschede,februari 2006
              
In deze notitie zijn cijfers gebruikt uit en gebaseerd op informatiemateriaal van de gemeente Enschede en van het CWI.

terug