Met het stoppen van wat is gaan heten ‘Airport Twente’ ziet de gemeente Enschede haar grootste project mislukken. Het is zo blijkt, een kwestie van wel willen – aan de politieke meerderheid heeft het vanaf het begin in 2003 niet gelegen – maar van niet kunnen. In de loop der jaren bleek staatssteun (zoals van de zijlijn vanaf het begin is verkondigd) een noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling van een burgerluchthaven. Daarmee werd al snel politiek ingestemd en Enschede haalde zich op deze wijze de tegenwerking van Brussel op de hals: staatssteun mag (in principe) niet en dit voorjaar kwam er dan toch een einde aan een door sommigen lang gekoesterde illusie. GroenLinks stelt op dit moment twee zaken voor: ten eerste een raadsenquete en ten tweede een ‘commissie van wijzen’ die onder het toeziend oog van de Enschedese Rekenkamer tot gedragen en grondig onderzochte scenario's komt, begin volgend jaar.

 

Al ruim tien jaar is de vertraging met het ontwikkelen van banen voor Twente; niet alleen op de voormalige luchtmachtbasis, maar ook meer in het algemeen. De gemeentepolitiek heeft veel geld en energie laten wegvloeien, en had op een aantal fronten het contact met de buitenwereld verloren. De financiële rekening bedraagt voor Overijssel en Enschede op dit moment €6,5 miljoen. De vraag is: hoe nu verder?

Het tijdperk Airport Twente moet ten eerste zorgvuldig en integer worden afgesloten. Dat betekent dat de onderste steen boven moet en zoveel mogelijk, achteraf verantwoording moet worden afgelegd. GroenLinks wil dat de feiten worden gereconstrueerd die tot het verloop en het resultaat van het luchthavendossier hebben geleid, met als doel het trekken van lessen voor de toekomst. Het jargon van een parlementaire enquête ofwel een raadsenquête klinkt hier al in door en wij vinden dan ook dat de ontstane situatie niet zonder kan. Tegelijkertijd is de gebiedsontwikkeling een zware opgave die tot een goed einde gebracht moet worden. De banenmotor stokt en de renteteller tikt door, en hoewel de politiek zich geen haast kan veroorloven, is er geen tijd te verliezen.

Voor GroenLinks staan in het vervolg een aantal zaken centraal, namelijk bescheiden ambities, leren van het verleden, draagvlak in de samenleving en een onafhankelijke economische onderbouwing. Het is nu cruciaal dat niet opnieuw dezelfde fouten worden gemaakt. GroenLinks wil dat alles er nu op wordt gericht om draagvlak te creëren en tot een alternatief te komen dat echt goed is onderbouwd en dat, eenmaal in uitvoering genomen, wordt bijgesteld waar nodig.

Wij hebben twijfels bij de voorstudies die ADT heeft gedaan naar alternatieven. Bij het besluit om te stoppen is door de bestuurders van Enschede en Overijssel aan ADT gevraagd om scenario's in kaart te brengen. Er zijn vier scenario's genoemd, waarvan twee geen link hebben met vliegtuigen. Ik vind het heel opmerkelijk dat er nog geen enkel steekhoudend onderzoek is gedaan naar welk van de vier scenario's dan ook, maar dat in dit stadium ADT al wel veel positiever is over de scenario's met wat wordt genoemd business- en general aviation – met vliegtuigen dus. Deste opmerkelijker aangezien deze optie in 2008 de structuurvisies niet heeft gehaald; toen kwam deze er kennelijk niet goed uit. Volgens GroenLinks een indicatie dat ADT nog niet uit de tunnel is. Overigens is dat ook in breder verband nog wel de vraag, want afgelopen maandag kon wethouder Patrick Welman nog niet zeggen wanneer zak worden gevraagd het ontwerp-luchthavenbesluit in te trekken.

ADT stelt voor en ik citeer 'samen met stakeholders en marktpartijen een stevige verkenning van de markt te doen en een (financiële) haalbaarheidsanalyse te maken. Verder zal interactie met de omgeving worden vormgegeven.' De vraag is of deze verantwoordelijke taak aan ADT gelaten moet worden; een organisatie die zich vanzelfsprekend op de ontwikkeling van een luchthaven heeft gericht en in allerlei opzichten een bijzondere positie in de regio heeft opgebouwd. De vraag is ook of deze samenwerkingsvorm met de provincie momenteel nog meerwaarde heeft.

ADT wil de tijd nemen voor het nader onderzoeken van scenario's tot eind 2014. GroenLinks vindt dat er intussen de tijd is om (eventueel in samenwerking met Provinciale Staten) een enquête te houden en een aantal belangrijke vragen te beantwoorden, alvorens begin volgend jaar opnieuw tot besluitvorming wordt overgegaan.

Het speelveld zal opnieuw in kaart moeten worden gebracht.  In hoeverre is bijvoorbeeld de oude structuurvisie zonder luchthaven nog actueel, als je kijkt naar de ontwikkelingen die intussen hebben plaatsgevonden en wat is de toekomstige betekenis van de andere deelgebieden, waaronder de strip?  Heel belangrijk is ook de financiële situatie. Zoals bij de problemen van het grondbedrijf, lijkt het ook nu weer noodzakelijk dat de raad zorgvuldig controleert wat er in de boeken staat. Overeenkomstig met dat dossier is ook nu weer de vraag: Heeft de raad ten allen tijde alle plusjes en minnetjes op de juiste manier kunnen afwegen, met andere woorden, was de informatievoorziening vanuit B&W op orde? En, als het gaat om de minnetjes, is er dan ook altijd naar bevind van zaken gehandeld door de bestuurders van Enschede? Welke argumenten spelen een rol bij het voortzetten of eventueel niet voortzetten van ADT in de huidige vorm, samen met de provincie? Dat zijn volgens GroenLinks vragen die je naast de klassieke enquêtevraag over de feiten en de te trekken lessen, moet stellen en beantwoorden. Het liefst voordat begin volgend jaar wordt overgegaan tot een definitieve keuze. Als je kijkt hoe dit dossier is verlopen, verwacht ik dat een enquêtecommissie met waardevolle aanbevelingen zal komen die voor de toekomst van belang zijn.

GroenLinks vindt dat het onderzoek en ook het overleg over de scenario's tegelijkertijd met de enquête zouden moeten plaatsvinden. Onafhankelijk van ADT, moet de vraag wat de meest verstandige opties zijn in handen worden gegeven van een ‘commissie van wijzen’, waarbij de rekenkamer wordt gevraagd om deze commissie en de gemeenteraad te adviseren over mogelijkheden om tot een onderbouwde en breed gedragen keuze te komen voor de toekomst van de voormalige luchtmachtbasis.