Sinds enkele jaren is er steeds meer onvrede merkbaar over het werk- en inkomensbeleid van de gemeente Enschede. Verhalen die vooral inzage geven in de uitvoeringspraktijk van bijvoorbeeld Werkplein Enschede, komen meer dan vroeger aan de oppervlakte. Wat kunnen we ermee?

Vooral het burgerinitiatief Sociaal Hart Enschede, enkele sociaal advocaten, EnschedeAnders en de SP zorgen ervoor dat de gemeenteraad steeds beter bekend raakt hoe het er in Enschede aan toegaat, in de praktijk van 'werk en inkomen'. Enkele voorbeelden:
- Er werd geen informatie geboden over het recht van 27-plussers onmiddellijk een uitkering aan te vragen (zoektijd);
- De wettelijke beslagvrije voet werd duizenden keren niet (volledig) in acht genomen;
- Er wordt geen informatie geboden aan bijstandsgerechtigde, alleenstaande ouders over de wettelijke mogelijkheid tot vrijstelling van de sollicitatieplicht;
- De bevoorschotting lopende bijstandsaanvraag is zeer karig en (mogelijk) niet volgens wettelijke voorschriften;
- De verantwoordingsverplichtingen zijn soms zeer omvangrijk t.a.v. bijstand en armoedebeleid en niet zelden worden door de gemeente procedurele fouten gemaakt.

Er is door het Rijk bezuinigd op het bijstandsbeleid, als gevolg daarvan werd onder meer de zoektijd ingesteld. Maar ook daarvoor had Enschede al veel met bijstandsgerechtigden en armoede te maken en moest gemeentelijke ondersteuning minder aantrekkelijk worden gemaakt. In de politieke arena klinkt het dan: 'Werk is de beste remedie om aan afhankelijkheid en armoede te ontsnappen’. Veel Enschedeërs weten heel goed hoe lastig dat vaak is.

Rode draad door de praktijkverhalen is dat het lijkt alsof mensen die afhankelijk zijn geworden van gemeentelijke ondersteuning als een (financiële) last worden beschouwd. Ze worden bewust onwetend gelaten en ik vind dat mensen soms worden gesard, aangezien ze niet krijgen wat ze evident nodig hebben of waar ze zelfs recht op hebben. Niet de wettelijke voorschriften en beginselen van behoorlijk bestuur zijn leidend; het budget is leidend. Binnen de gemeente lijken financiële controllers de touwtjes stevig in handen te hebben: een 'vastgesteld budget' of 'streefcijfer' is vaak een sterker argument dan een juridische norm of het belang van de cliënt.

Het moet anders. De uitvoering van de bijstand moet de kansen van mensen vergroten. Eind vorig jaar nam de gemeenteraad de motie 'Nieuw perspectief op de bijstand aan'. Een stap in de goede richting, waar nog concreet gevolg aan gegeven moet worden. Afgelopen week werd in de stedelijke commissie de 'minima effect rapportage' besproken. Hieruit kwam naar voren dat voorbeeldhuishoudens (op één huishoudtype na) in Enschede te weinig hebben om te kunnen leven en participeren volgens de norm van het Nibud. Enschede kan en moet meer tegen armoede gaan doen. Een motie die dit uitspreekt dien ik binnenkort in de raad in. De linkse oppositie zorgt dat 'werk en inkomen' op de agenda staat. Praktijkverhalen en scherpe rapportages maken het verhaal concreet en ingrijpen onvermijdelijk. Uiteindelijk is het altijd nog zo: de aanhouder wint.