Onlangs heeft een unieke bijeenkomst plaatsgevonden. Veel raadsleden die het woord voeren over bijstandsbeleid vonden het nodig om met een aantal experts en Sociaal Hart Enschede (SHE) in alle rust te praten over beleid en uitvoering in Enschede. GroenLinks heeft grote waardering voor de initiatieven die SHE heeft genomen, voor de intensieve betrokkenheid van enkele sociaal advocaten hierbij en wil de gevoerde dialoog tijdens genoemde bijeenkomst gevolg geven.Voor GroenLinks is bij het bijstandsbeleid altijd uitgangspunt geweest om uit te gaan van vertrouwen, bij bijstandsgerechtigden zoals bij iedere andere inwoner van Enschede. GroenLinks wil hen niet uit de bijstand pesten met 'eigen schuld, dikke bult-beleid' maar ondersteunen waar mogelijk en activeren waar nodig. Fraude is een serieuze kwestie, waarbij stevige handhaving op zijn plaats kan zijn, maar proportionaliteit en rekening houden met verwijtbaarheid zijn hierbij wat ons betreft leidende uitgangspunten. Daarnaast moet de gemeente meer doen om duidelijk te maken aan welke (soms vergezochte) wettelijke regels bijstandsgerechtigden zich te houden hebben. 

Gelukkig wordt de onvrede waar René Beunders, initiatief en voorzitter van SHE, spreekbuis van is tegenwoordig gehoord en steeds serieuzer genomen. De bijeenkomst is daarvoor een aanwijzing. Ook wordt blijkens een memo van het college naar aanleiding van deze bijeenkomst op een aantal punten de uitvoering aangepast.

GroenLinks mist in deze memo wel een aantal belangrijke zaken. Ten eerste missen we blijvende aandacht voor het meer ondersteunend maken van bijstandsbeleid en -uitvoering.

Ten tweede mist elke coulance voor de situatie van sommige slachtoffers van 'oud' fraude- en boetebeleid. Er zijn mogelijkheden om aan grotendeels oninbare vorderingen en het grote leed van een nog onbekend aantal mensen te verzachten, die gezien hun draagkracht bizar hoge boetes hebben gekregen. Maar die mogelijkheden worden door het college niet benoemd. GroenLinks wil dat de gemeente in lijn met recente jurisprudentie (welke aangeeft dat draagkracht moet worden meegewogen bij het vaststellen van boetes) nog uitstaande vorderingen int. En dat betekent in veel gevallen: niet meer innen. Ook moet worden gekeken naar de te hoge invorderingen op grond van een eerder gevolgde, onrechtmatige uitvoering van de beslagvrije voet.

Ten derde mist GroenLinks bij het college de 'er-op-af aanpak' die nodig is om te helpen ongelukken met het naleven van de bijstandsregels te voorkomen (Niet opzettelijk handelen in strijd met de regels en meteen een hoge boete krijgen). Begrijpelijkerwijs weten veel mensen niet hoe het precies zit met bijvoorbeeld 'op geld waardeerbaar werk' en/of kunnen ze zich niet financieel verantwoorden als de gemeente vermoedt dat is 'gefraudeerd' via aanbod van goederen op Marktplaats.nl. Bij het periodieke contact dat we graag zien met bijstandsgerechtigden kunnen dit soort zaken worden meegenomen. Daar hebben we meer vertrouwen in dan in een 'verdere digitalisering van werkprocessen' zoals het college voorstaat. Hoe dan ook sluit bij een deel van de bijstandsgerechtigden schriftelijke communicatie (digitaal of niet) minder aan.

In dit verband verwachten we ook een uitgebreide 'gele kaart'-werkwijze wanneer de gemeente op het punt staat repressief te gaan optreden. Veel handhaving komt niet rechtvaardig over, onvrede daarover komt ook onder medewerkers voor, en daarom moet goed gekeken worden of er iets kan worden gedaan om bijstandscliënten die niet opzettelijk frauderen of niet aan de 'inlichtingenplicht' voldoen, te helpen om uit de problemen te blijven. Het keihard aanpakken van 'fraudeurs' mag waar mogelijk minder prioriteit krijgen: gekeken moet worden in welke gevallen de gemeente vroegtijdig een waarschuwing kan geven en ondersteuning aanbieden. Ik laat me hier nog graag verder over inlichten.

Na het meireces wordt genoemde memo in de stedelijke commissie besproken.